O filmu “Panter” (Panther – 1995)

Karl Marks i Fridrih Engels su u prvoj rečenici Manifesta komunističke partije izjavili da je istorija svakog dosadašnjeg društva istorija klasnih borbi. Taj uvid vrijedi jednako i za američko društvo, s tim da ima jednu dodatnu komponentu koja bi se mogla izraziti kroz to da je istorija dosadašnjeg američkog društva istorija i rasnih borbi. Deklaracija o nezavisnosti kojom su praktično osnovane SAD, proklamovala je da su svi ljudi rođeni jednaki i da posjeduju neotuđiva prava na život, slobodu i potragu za srećom. Međutim, ova prava su važila samo za bijelog čovjeka. Štaviše, neki od najpoznatijih osnivača SAD-a, kao što su Thomas Jefferson i George Washington, bili su robovlasnici.

SAD je nastala na genocidu, kolonijalizmu i ropstvu i to je jedan od najbitnijih izvora njene moći, odnosno bogatstva njene vladajuće klase. Uzroci bogatstva ili siromaštva jedne nacije su uvijek istorijski, pa tako i u ovom slučaju. Naravno, sveprisutna američka propaganda nas ubjeđuje da je njihovo bogatstvo došlo od „napornog rada“ i „preduzetničkog duha“ pojedinaca. Možda je to i tačno, ali sigurno ne napornog rada robovlasnika, ubica, ugnjetavača i eksploatatora, već napornog rada, kao i uvijek, radničke klase, a još više još napornijeg rada crnog i smeđeg čovjeka, kao i pljačkom crvenog čovjeka. Još jedna stvar u koju nas ubjeđuju je da je SAD zasnovana na “slobodi”. Ta navodna sloboda je sloboda za vladajuću klasu da od radničke klase i od pripadnika drugih nacija i rasa rade šta god im je volja, da ih ubijaju, eksploatišu ili ugnjetavaju, kako u samom SAD-u, tako i van njenih granica.

Ropstvu je formalno došao kraj tokom američkog građanskog rata. Međutim, ako bolje analiziramo tok dešavanja, neizbježno se nameće pitanje da li je to bio rat za ukidanje ropstva. Proklamacija o emancipaciji kojom je službeno ukinuto ropstvo potpisana je godinu I po nakon početka rata. Robovi su oslobođeni iz potrebe da budu topovsko meso u borbi između dvije frakcije vladajuće klase, dva ekonomska sistema tj. Južnjačkih zemljoposjednika I sjevernih industrijalaca, a ne zbog nečije navodne dobrote ili ljubavi prema toj navodnoj slobodi.

Crncima je dozvoljeno da učestvuju u vojsci, jer za njima neće plakati niko, tj. bar ne ljudska bića, jer ih takvima nisu smatrali. I pored toga, oni nisu ostvarili svoja osnovna građanska prava, koja su i formalno, a pogotovo neformalno, bila ne samo ograničena, nego minimalna, u skoro svakom pogledu, školovanju, zaposlenju, pristupu društvenim dobrima itd. Stoga je sasvim normalno da se takvom sistemu pojavio otpor, a on postoji otkad su crnci dovedeni kao robovi iz Afrike. Nakon mnogih individualnih slučajeva, spontanog organizovanja ili organizovanog nenasilnog djelovanja , bilo je prirodno da se pojavi i jedan pokret koji je bio militantan – Partija Crnih Pantera. Oni su bili poznati kao samo Crni panteri, ali bitno je naglasiti da su bili politička partija, ne samo nekakva grupa. Ideologija partije se vodila mnogim progresivnim idejama, antikapitalističkim, antirasističkim, revolucionarnim socijalističkim idejama zasnovanim na marksizmu-lenjinizmu i tadašnjem maoizmu. S obzirom na to, podrazumijevalo se da partija mora da ima strukturu, jaku organizaciju kao i oružje. Crnci u americi su došli do takvog stanja u društvu da su shvatili da se politička pitanja ne mogu riješiti bez nasilja, koliko god dobre namjere imali. Radi tog svog stava, tj. svoje ozbiljnosti su i našili na ogroman otpor američkog establišmenta.

Dotadašnji pokreti, poput onoga Martina Lutera Kinga, bili su nenasilni, pacifistički i građanski. Drugi pokreti su bili poput onoga Malkolma X -a, čija je žena Beti Šabaz u filmu, a to je put nasilja, ali ne toliko progresivan, jer se zasnivao na rasnim i vjerskim temeljima, a ne političkim kao kod slučaja Partije Crnih pantera, koji su sarađivali i sa drugim, komunističkim, antiratnim i progresivnim, ali militantnim, poput komunističke partije koju je vodio Bob Avakian koji je isto lik u filmu, jedan od bijelih vođa protesta protiv rasizma i ugnjetavanja. Partija Crnih pantera je s vremenom i velikim sredstvima američke vlade potisnuta i ugušena, međutim, kao što se i danas vidi, oslobođenje crnaca nije riješeno niti se može riješiti unutar kapitalističkog sistema koji i jeste zasnovan na kako njihovom ugnjetavanju, kao i drugih manjinskih etničkih grupa, a isto tako i imperijalizmom nad ostatkom svijeta.

Radi toga, ako ovaj film nekoga može naučiti nešto jeste

  1. da bi došlo do promjena, mora da postoji organizacija zasnovana na progresivnoj anti-kapitalističkoj i revolucionarnoj osnovi koja se neumoljivo bori za one koje predstavlja;

  2. da je buržoaska, kapitalistička država neprijatelj, oruđe vladajuće klase, a nije tu da bi bila u službi naroda; da će svaki pokušaj progresivnih ideja nemilosrdno napasti;

  3. da bogatstvo kapitalista dolazi ne iz njihovih vrlina već eksploatacijom tuđeg rada;

  4. da korištenje droga ima svoju političku posljedicu na čitave grupe ljudi, a često i na čitave narode, odnosno da je reakcionarno, a ne progresivno kako se to kod nas predstavlja;

  5. da onaj ko vam kaže da se najbitnija politička pitanja mogu riješiti mirnim putem, on vam je neprijatelj. Prije ili kasnije, svako ko iskreno razmišlja o istinskoj slobodi, a to je sloboda od eksploatacije i ugnjetavanja, shvatiće da je jedini put ka slobodi raste iz puščane cijevi.

Link ka IMDB stranici filma: https://www.imdb.com/title/tt0114084/