Osnovni kurs marksizma-lenjinizma-maoizma: 9. Povezivanje marksizma sa radničkom klasom

Kao što smo ranije vidjeli, Marks i Engels su bili vrlo povezani sa revolucionarnim komunističkim grupama četrdesetih godina 19. vijeka. Tako su počeli da vode Komunističku ligu, koja je predstavljala međunarodno tijelo koje je ujedinjavalo revolucionare raznih evropskih zemalja. Oni su sačinili i njen program – Komunistički manifest – koji je postao dokument od istorijske važnosti. Ipak, u to vrijeme (1848. godine), uticaj marksizma još nije dopro do širokih slojeva radničke klase. Uticaj Komunističke lige bio je ograničen, a nju su sačinjavali uglavnom radnici i intelektualci u egzilu. Zapravo, u to vrijeme marksizam je bio samo jedan od pravaca socijalizma.

Revolucija 1848. godine, tokom koje su se pobune širile cijelom Evropom, bila je prvi veliki istorijski događaj u kojem se marksizam dokazao u praksi. Marks i Engels su bili u Briselu kada je revolucija započela u Francuskoj. U strahu od širenja revolucije, belgijske vlasti su odmah prognale Marksa iz Brisela i natjerale ga da se uputi u Pariz, gdje mu se uskoro pridružio i Engels. Budući da se revolucionarni talas širio na Njemačku, njih dvojica su odlučili da se odmah upute tamo kako bi direktno učestvovali u revolucionarnim događajima.

Oni su u Njemačkoj pokušali da konsoliduju rad Komunističke lige i radničkih udruženja. Izdavali su dnevne novine Neue Rheinische Zeitung koji je služio kao propagandni organ revolucionarne linije. Novine su podržavale radikalnu buržoasku demokratiju u periodu dok je glavni zadatak u Njemačkoj bio privesti kraju buržoasku demokratsku revoluciju. Međutim, novine su u isto vrijeme služile kao organizator nove revolucionarne proleterske partije u Njemačkoj. Marks i Engels su čak pokušali da formiraju masovnu radničku partiju ujedinjujući radnička udruženja iz različitih pokrajina u Njemačkoj. Novine su izdavale jednu godinu. Sa propašću revolucije u Njemačkoj i drugim dijelovima Evrope, novine su bile prinuđene da se ugase, a pruski kralj je prognao Marksa. Marks se vratio u Pariz, ali je ponovo morao da ga napusti zbog progona francuskih vlasti. Engels je nastavio da se bori u Njemačkoj kao vojnik u revolucionarnim vojskama do samog kraja. Nakon vojnog poraza, on je pobjegao, pa se krajem 1849. godine pridružio Marksu, koji se dotad nastanio u Londonu. Engleska je bila njihovo sjedište do kraja života.

Poraz revolucije 1848. godine je potakao konfuziju među revolucionarima i proleterskim aktivistima širom Evrope. Većina ranijih dominantnih pravaca socijalizma nije mogla da obezbijedi pravo razumijevanje načina na koji su se odigrali događaji tokom revolucije. Upravo u takvoj atmosferi Marks je na sebe preuzeo zadatak da objasni društvene sile koje su stajale iza prvobitne pobjede, a kasnije poraza revolucije. Budući da je Francuska bila centar i početna tačka i organizovanja pobune i propasti revolucije, Marks se u analizi koncentrisao na događaje u Francuskoj. Ovo je učinio u svojim genijalnim radovima Klasne borbe u Francuskoj (1848. – 1850.) Osamnaesti brimer Luja Bonaparte. To su bili Marksovi prvi pokušaji da objasni savremene istorijske događaje uz pomoć materijalističkog shvatanja materijalističkog poimanja istorije. Vrlo jasno je analizirao klasne snage koje su stajale iza svake od velikih preokreta tokom revolucije. Tako je stvorio klasnu osnovu za revolucionarnu proletersku taktiku. Otkrivajući ulogu raznih klasa u različitim fazama, pokazao je ko su bili, a ko bili neprijatelji revolucije, a samim tim i pristup proletarijata jednima i drugima.

U narednom periodu Marks je nastavio da piše o svim glavnim političkim događajima širom svijeta. U svim ovim radovima pisao je iz jasno definisane proleterske perspektive. Ovo je razlikovalo sva ova djela od drugih pravaca socijalizma koji su se pokazali nesposobnim da pruže prave odgovore na stanje u svijetu koje se stalno mijenjalo. To je jasno potvrdilo superiornost marksizma nad drugim pravcima socijalizma kao praktičnog instrumenta za razumijevanje i promjenu svijeta.

U isto vrijeme Marks i Engels su energično radili na ujedinjavanju slabih i rascjepkanih organizacija radničke klase. Komunistička liga, čiji je centar bio u Njemačkoj, suočavala se sa ogromnom represijom pruske policije. Mnogi od njenih članova u Njemačkoj su uhapšeni, a sama organizacija je raspuštena novembra 1852. godine. Tokom dugog perioda reakcionarne politike nakon propasti revolucije 1848. godine, Marks i Engels su stalno pokušavali da reorganizuju i ožive radnički pokret. Pored pisanja i objavljivanja velikog broja svojih radova, održavali su stalan kontakt sa radničkim organizacijama u mnogim zemljama, naročito u Engleskoj, Francuskoj i Njemačkoj. Konstantno su pokušavali da formiraju međunarodnu organizaciju radničke klase i da u svakoj od industrijski razvijenih zemalja uspostave proletersku partiju.

Najveći dio ovog posla je obavio Marks. Tokom ovog perioda radio je u veoma teškim uslovima. Nakon što su ga protjerale vlade mnogih zemalja, pa čak i nakon što se nastanio u Londonu, Marks je bio pod stalnim nadzorom tajne policije, posebno one iz Pruske. Pored ove političke represije, Marks je živio i u teškoj ekonomskoj situaciji. Budući da je revolucionarni radnički pokret u to bio slab i neorganizovan, nije mogao Marksu obezbijediti sredstva pomoću kojih bi se mogao baviti samo i isključivo revolucijom. Zbog toga je njegov jedini izvor prihoda bio mali honorar koji je dobijao po članku za velike američke novine The New York Tribune. Ovo je, naravno, bilo nedovoljno za Marksovu veliku porodicu. Zbog toga su živjeli u stalnom siromaštvu, dugu i čak su gladovali. Bilo je mnogo slučajeva kada su morali da založe predmete iz kuće kako bi obezbijedili hranu. Marks je imao šestoro djece, ali samo je troje živjelo do odrasle dobi. Kada je njegova mala kćerka umrla, sahrana se morala odgoditi nekoliko dana dok nisu skupili dovoljno novca za pogreb. Sam Marks se borio sa nizom ozbiljnih bolesti, dok je završavao svoj rad.

Tokom svih ovih ekonomskih poteškoća, glavni izvor za Marksovu porodicu bio je Engels. Nakon propasti revolucije 1848. godine Engels je bio prinuđen da preuzme posao u fabric svoga oca u Mančesteru. Tamo je radio dvadeset godina, najprije kao službenik, a potom zadnjih pet godina kao partner u fabrici, sve do 1869. godine. Tokom ovog perioda imao je značajne prihode kojima je mogao stalno da pomaže Marksu.

Engelsova pomoć nije bila samo ekonomske prirode. Iako nije imao mnogo slobodnog vremena zbog poslovnih obaveza, uložio je sav napor da nastavi da se bavi naukom i da pomaže Marksu. Održavali su redovnu korespondenciju i stalno su razmjenjivali ideje. Marks se uvijek konsultovao sa Engelsom u vezi sa najvažnijim pitanjima, naročito u vezi sa odlukama koje su se ticale međunarodnog radničkog pokreta.

Njihovi napori konačno su urodili plodom 1864. godine sa osnivanjem Međunarodnog udruženja radnika – Prve internacionale. Marks je uskoro postao njegov vođa i bio je najodgovorniji za pisanje njegovog prvog programa i statuta. Program Internacionale, međutim, nije sadržao snažne riječi Komunističkog manifesta. Za razliku od Komunističke lige, Prva internacionala nije bila organizacija ograničena na male grupe revolucionara. Zapravo, mnogi ogranci Internacionale, naročito oni u Engleskoj i Francuskoj, predstavljali su organizacije sa ogromnom bazom radnika. Ipak, većina ovih organizacija nije imala jasan i ispravan stav. Iako su ih sačinjavali radnici, nivo svijesti je obično bio niži nego kod izabranih revolucionara u Komunističkoj ligi. Programi i statut su se zbog toga morali formulisati imajući to na umu. Ispravna politička linija morala se predstaviti na način koji bio prihvatljiv članicama Internacionale. Marks, sa svojim velikim poznavanjem ideologije i iskustvom u organizovanju, u to vrijeme bio je jedina osoba koja je bila sposobna da napiše ove dokumente i zbog toga je i dobio taj zadatak. U narednim godinama on je takođe napisao i sve najvažnije dokumente Prve internacionale.

Tako je samo marksizam bio taj koji je mogao da pruži ideološki, politički i organizacioni pogled za Prvu internacionalu. Primjena ovog pogleda značila je konstantnu borbu protiv raznih anarhističkih i oportunističkih stremljenja koja su nastala unutar pokreta. Između ostalog, anarhisti su se protivili jakoj organizaciji, dok su se oportunisti protivili odlučnoj borbi. Boreći se protiv obje ove devijacije, Marks i Engels su radili na izgradnji Internacionale kao masovne organizacije klasne borbe, koja ujedinjuje radnike i u Evropi i u Americi. U ovome su u velikoj mjeri uspjeli, istovremeno radeći na formiranju nezavisnih proleterskih partija u mnogim industrijalizovanim zemljama svijeta.

Do osnivanja istorijski značajne Pariske komune 1871. godine, marksizam je mnogo napredovao u odnosu na svoje stanje tokom revolucije 1848. godine. Marksizam više nije bio samo jedan od pravaca socijalizma. Ranije socijalističke tendencije, poput utopijskog socijalizma, nestale su tokom istorije, a samo je marksizam zadržao potpuni praktični značaj. Marksizam nije više bio ni ograničen na samo male grupe, nego je postao masovni fenomen. Njegov uticaj se proširio do proleterskih pokreta u različitim industrijskim zemljama. On je pružao ideološko vođstvo nezavisnim proleterskim partijama. Bio je na čelu masovnog proleterskog pokreta koji je počeo da se suprotstavlja buržoaziji. Marksizam se povezao sa širokim masama radnog naroda.